Droga Młodzieży! Wakacje to czas wolności, ale i testu z dorosłości. Pamiętajcie! – myślenie nie boli, a ratuje skórę. Bez względu na to, czy ruszacie w świat, czy zostajecie w domu – dbajcie o siebie! Udanego i przede wszystkim bezpiecznego odpoczynku!

1. Nad wodą – zdejmij brawurę, załóż rozsądek

• Tylko strzeżone kąpieliska: Pływajcie tam, gdzie jest ratownik. Czerwona flaga to nie sugestia – to absolutny zakaz wchodzenia do wody.
•  Brawura i brak rozwagi = tragiczne skutki: Skok „na główkę” w nieznanym miejscu to jedna z najczęstszych przyczyn ciężkich urazów kręgosłupa i trwałej niepełnosprawności. Pływanie pod wpływem alkoholu to śmiertelnie niebezpieczne połączenie.
• Mierz siły na zamiary: Skurcz lub nagły odpływ mogą zaskoczyć nawet dobrego pływaka. Nie odpływajcie daleko od brzegu bez asekuracji.

2. W górach i lesie – okazuj szacunek do natury – głowa wyżej niż ambicje

• Planuj trasę pod kondycję: Góry nie wybaczają braku przygotowania. Wyjście na szlak w klapkach czy burza na grani to klasyki, których możecie uniknąć.
• Zaczynaj rano: Pogoda w górach psuje się zazwyczaj po południu (burze). Kto rano wstaje, ten nie schodzi po zmroku po śliskich kamieniach.
• Odpowiednie buty to nie sneakersy: Kostka musi być stabilna, a podeszwa przyczepna. Szpilki czy modne adidasy zostawcie na Krupówki.
• Naładowany telefon to podstawa: Przed wyjściem naładuj baterię i zapisz w pamięci numer alarmowy GOPR/TOPR (601 100 300) oraz zainstaluj aplikację Ratunek.
• Sprawdzaj prognozę pogody: W górach warunki zmieniają się w kilkanaście minut. Jeśli widzisz ciemne chmury – zawracaj.
• Zostaw info w „bazie”: Zawsze powiedzcie komuś w schronisku, pensjonacie lub znajomym, na który szlak idziecie i o której planujecie wrócić.

3. W mieście, w podróży i w sieci – stosuj asertywność i ograniczone zaufanie

• Pilnuj swoich rzeczy i napojów: Na imprezach towarzyskich czy festiwalach nigdy nie zostawiajcie swojej szklanki bez opieki.
• Zasada ograniczonego zaufania: Nowo poznani ludzie mogą być świetnymi kompanami, ale nie dzielcie się z nimi od razu adresem, wrażliwymi danymi czy pieniędzmi.
• Bezpieczny powrót: Zawsze wracajcie z imprez w grupach. Ustalcie wcześniej, jak i z kim wracacie do bazy. Nigdy nie wsiadajcie do samochodu z kierowcą, który pił alkohol!
• Złota zasada: Intuicja rzadko się myli. Jeśli czujesz, że jakaś sytuacja lub czyjeś zachowanie jest „nieadekwatne” albo niebezpieczne – wycofaj się. Asertywność może uratować Ci życie.

4. Kontakt z nieznajomymi  – klimat imprezowy vs. rzeczywistość

• Nie bądźcie darmowym GPS-em: Jeśli ktoś nieznajomy pyta o drogę i zaprasza do auta, żebyście mu ją „pokazali” – natychmiast odmowa.
• Pilnujcie się nawzajem: Zasada „wychodzimy razem, wracamy razem”. Jeśli wasz znajomy/znajoma nagle znika z nowo poznaną „paczką” lub osobą, reagujcie.
• Stawiajcie granice: Jeśli nowo poznana osoba jest zbyt nachalna, nie bójcie się głośno i wyraźnie powiedzieć „NIE” lub podejść do ochrony/dorosłych.

5. Bezpieczeństwo w ruchu drogowym – fizyki nie oszukasz

• Smartfon w kieszeni na pasach: Przechodzenie przez jezdnię czy torowisko z nosem w ekranie i słuchawkami na uszach to proszenie się o tragedię.
• Hulajnogi i rowery – z głową: Jedna hulajnoga = jedna osoba. Na głowie kask! Żadnego jeżdżenia we dwoje, żadnego slalomu między pieszymi.
• Bądź widoczny: Po zmroku, poza obszarem zabudowanym, odblask to nie obciach – to jedyna szansa, by kierowca zauważył Was z odległości większej niż 20 metrów.

6. W Internecie – co wpada do sieci, zostaje tam na zawsze

• Uważaj na „wakacyjne miłości” z sieci:   Nigdy nie umawiajcie się z kimś nowo poznanym sam na sam w ustronnym miejscu. Ten ktoś może być osobą o złych intencjach.
• Nie chwal się pustym domem: Posty typu „Cała rodzina w Egipcie przez 2 tygodnie!” to gotowe zaproszenie dla złodzieja. Wrzućcie fotki po powrocie.
• Pomyśl, zanim wyślesz: Letnie znajomości bywają ulotne, a prywatne, odważne zdjęcia mogą trafić w niepowołane ręce. Dbaj o swoje bezpieczeństwo i nie ryzykuj cyber-szantażu.

7. Udzielanie pierwszej pomocy – zanim przyjedzie karetka

• Twoje bezpieczeństwo jest najważniejsze: Zanim podejdziesz do poszkodowanego (np. w wypadku drogowym czy nad wodą), rozejrzyj się, czy Tobie nic nie grozi. Martwy ratownik to żaden ratownik.
• Głośny i konkretny komunikat: Dzwoniąc pod 112, najpierw powiedz GDZIE jesteś i CO się stało, a dopiero potem kim jesteś. Jeśli spanikujesz i się rozłączysz, dyspozytor przynajmniej będzie wiedział, gdzie wysłać pomoc.
• Nie bój się RKO (resuscytacji): Jeśli poszkodowany nie oddycha, uciskaj klatkę piersiową na środku, szybko i mocno (tak jak uczono Cię na edb). Nawet jeśli zrobisz to nieidealnie, dajesz mu szansę na przeżycie. Najgorsza pierwsza pomoc to ta, której nie udzielono wcale.

8. Wakacje w domu – bezpieczna strefa komfortu

• Kuchnia to nie poligon doświadczalny: Jeśli łapiecie się za kulinarna twórczość z TikToka (np. smażenie w głębokim tłuszczu czy eksperymenty z ogniem), róbcie to z głową. Pamiętajcie: płonącego oleju na patelni nigdy nie gasimy wodą (np. przykryj go pokrywką).
• Uwaga na „domowe” urazy: Rutyna gubi najszybciej. Chodzenie boso po ogrodzie pełnym ostrych narzędzi, niefortunne skoki na przydomowej trampolinie (główna przyczyna złamań w wakacje!) czy naprawianie czegoś przy włączonym prądzie – przed każdym ruchem włączcie myślenie.
• FOMO i zdrowie psychiczne: Siedzenie w domu i scrollowanie relacji znajomych, którzy akurat są na Bali czy w Hiszpanii, może powodować frustrację i poczucie, że omija nas coś ważnego (tzw. FOMO – strach przed byciem pominiętym). Zamiast tego zróbcie cyfrowy detoks – wyjdźcie na rower, spotkajcie się z ekipą na miejscu albo nadróbcie seriale bez wyrzutów sumienia. Twój odpoczynek jest tak samo ważny.
• Imprezy na chacie (domówki): Jeśli rodzice wyjeżdżają i zostawiają Wam wolną rękę, odpowiedzialność rośnie o 100%. Nie zapraszajcie ludzi, których znacie tylko z widzenia. Pamiętajcie też o ciszy nocnej i sąsiadach – policja na karku to kiepska pamiątka z wakacji.

9. Słońce i upały – ochrona przed „niewidzialnym” wrogiem

• Udar to nie przelewki: Długie przebywanie na pełnym słońcu bez czapki czy chusty na głowie może skończyć się wymiotami, potwornym bólem głowy, a nawet utratą przytomności. Głowa i kark muszą mieć cień.
• Krem z filtrem (UV) to obowiązek, nie opcja: Poparzenia słoneczne drugiego stopnia (z pęcherzami) potrafią zrujnować każdy wyjazd, a skóra pamięta je latami. Smarujcie się zanim wyjdziecie na plażę czy szlak, a nie wtedy, gdy zacznie Was już piec skóra.
• Nawodnienie to podstawa: W upalne dni sama „zimna cola” nie wystarczy, bo wręcz odwadnia organizm. Wasz najlepszy przyjaciel to zwykła woda niegazowana – noście ją zawsze w plecaku i pijcie zanim w ogóle poczujecie pragnienie.

10. Ściągawka Ratunkowa – numery alarmowe w Polsce

112 – numer alarmowy centrum powiadamiania ratunkowego (jednolity ogólnoeuropejski numer alarmowy)

987 – centrum zarządzania kryzysowego

991 – pogotowie energetyczne

992 – pogotowie gazowe

993 – pogotowie ciepłownicze

994 – pogotowie wodno-kanalizacyjne

995 – Komenda Główna Policji – system Child Alert

996 – Centrum Antyterrorystyczne

997 – Policja
Twój numer kontaktowy, gdy dzieje się coś bezprawnego. Kradzież, bójka, niebezpieczna sytuacja na drodze albo domówka u sąsiada, która wymknęła się spod kontroli.

998 – Straż Pożarna
Nie tylko do pożarów! Strażacy ratują ludzi z wypadków samochodowych, usuwają powalone drzewa po burzy, a także pomagają przy podtopieniach.

999 – Pogotowie Ratunkowe
Najważniejszy numer, gdy zagrożone jest ludzkie życie lub zdrowie. Dzwonisz tu, gdy ktoś stracił przytomność, ma poważny wypadek, silny ból w klatce piersiowej albo nagle przestał oddychać.

A ponadto:

116 000 – numer interwencyjny w sprawie zaginionych dzieci (Fundacja ITAKA)

116 111 – telefon zaufania dla dzieci i młodzieży (Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę)

116 123 – Kryzysowy Telefon Zaufania (Instytut Psychologii Zdrowia)

601 100 100 – numer ratunkowy nad wodą (MOPR i WOPR)

601 100 300 – numer ratunkowy w górach (GOPR i TOPR)

800 702 222 – Centrum Wsparcia dla osób w stanie kryzysu psychicznego (Fundacja ITAKA)

22 668 70 00 – Niebieska Linia, ogólnopolski telefon dla ofiar przemocy w rodzinie